महामहिम पत्रकार गोविंदराव तळवलकर यांनी प्याकेज पत्रकारितेच्या सीबीआय चौकशीची मागणी केल्याचे वृत्त प्रहारपत्री वाचल्यानंतर आम्हांस अन्न गोड लागेनासे झाले आहे. आमच्या हृदयाचे ठोके जलद पडत आहेत. सारखी स्वच्छतागृहास जाण्याची भावना होत आहे. (या भावनेचा आणि सकाळच्या स्वच्छतामोहिमेचा काडीमात्र संबंध नाही, याची वाचकांनी कृपया नोंद घ्यावी. तसेच सकाळची स्वच्छतामोहिम ही पत्रकारिता वा पत्रकार यासंबंधीची नाही, याचीही वाचकांनी कृपया नोंद घ्यावी.)
स्पष्टच सांगावयाचे, तर आम्ही प्रचंड भ्यालो आहोत!

सध्या एकूणच वातावरण भयाच्या फ्ल्यूने भारलेले आहे.
आधीच नोकरी जाण्याचे भय.
ती टिकली, तर वेतनकपातीचे भय.
वेतनकपात नच झाल्यास, कामाचा बोजा वाढण्याचे भय.

त्यात आता गोविंदरावांनी ही नवी भोकाडी आम्हां पामरांसमोर आणून ठेवली!
तुम्हांस सांगतो, हल्ली बातमी लिहिताना सीबीआय, धाड, सक्तमजुरी, घोटाळा, काळा पैसा असे शब्द आले, तरी आम्हांस दचकायला होते.
वाटते, उद्या आमच्याबद्दल तर अशी बातमी येणार नाही ना!
मन फार वढाय वढाय असते हो!
शुभ बोल म्हटले, तर मांडवाला आग लागली म्हणते!

आमची ही अशी सैरभैर अवस्था आमच्या हिच्यापासून लपली नाही.
कशी लपणार?
सकाळी कचेरीत जाताना आम्ही रामरक्षा म्हणत होतो, हे तिने बरोबर हेरले होते.
बुशशर्टाच्या डाव्या खिशात आम्ही हल्ली स्वामी समर्थांचे छायाचित्र ठेवतो, हेही तिच्या ध्यानी आले होते.
एरवी आम्ही निखळ पुरोगामी. त्यामुळे तिच्या बरोबर लक्षात आले, की ह्यांचे काही तरी बिघडले आहे.

तिने लगेच विचारले, पोट बिघडलेय काय हो?
तिच्या स्वरातील ती काळजी व चिंता पाहून आम्हांस गहिवरूनच आले.
डोळ्यांच्या कडा पुसत आम्ही म्हटले, गोविंदरावांनी सीबीआय चौकशीची मागणी केलीय.
तिने लगेच विचारले, कोण हे गोविंदराव? त्यांचे पत्रकारितेत काय योगदान आहे?
आमची ही रा. रा. मिखिल वागळेंची फॅन आहे. पूर्वी महानगर वाचायची.
तिला म्हटले, ते ज्येष्ठ संपादक व विचारवंत आहेत.
ती म्हणाली, मग काही हरकत नाही. तुम्ही काही घाबरू नका.
म्हटले, का बरे? संपादकाचा दरारा असण्याचे दिवस कधीच संपलेत! पण अगदीच घाबरू नका म्हणजे काय?
ती म्हणाली, संपादक आहेत ना ते. मग असे किती दिवस राहतील तुमच्या पेपरात? सकाळचं पाहताय ना?

लक्षात आले, की तिचा भलामोठा गैरसमज झालेला आहे. तो आम्ही दूर केला.
म्हटले, सखये, ते आता कोणत्याही पत्राचे संपादक नाहीत. ते निवृत्त असून, दूर सातासमुद्रापार असतात व अमेरिकेवर लिहितात. त्यांनी पॅकेज पत्रकारितेच्या सीबीआय चौकशीची मागणी केली आहे.

हे ऐकल्यावर मात्र तीही विचारात पडली.
मग म्हणाली, तुम्हीपण ना बावळटच आहात!
त्यावर आम्ही तिला बाणेदारपणे प्रत्युत्तर देणार होतो. केवळ पद व खुर्ची असल्याने वरिष्ठ अशी विशेषणे आम्हांस लावतात व त्यांच्याकडे केवळ पद व खुर्ची असल्याने आम्ही ती ऐकूनही घेतो. परंतु हे बायको, आम्ही तुझ्याकडून असे अपशब्द ऐकून घेणार नाही. ही काही संपादकीय बैठक वा कॉन्फरन्स नाही, असे आम्ही म्हणणार होतो. परंतु उपसंपादकीय बाण्यानुसार ऐनवेळी आमची शेपटी पायांमध्ये गेली.
ती बोलतच होती, तुम्हांला ना साधी गोष्टसुद्धा समजत नाही. त्यांनी पॅकेज पत्रकारितेच्या चौकशीची मागणी केलीय ना? पाकिट पत्रकारितेच्या नाही ना? मग तुम्ही का घाबरताय? तुम्ही तर साधे पाकिटवाले. दोन पेगात बातमी देणारे. आणि मला सांगा, पॅकेज कोण घेत होतं?
म्हटले, म्यानेजमेन्ट!
ती म्हणाली, मेन्टलासारखे बोलू नका हो! म्यानेजमेन्ट म्हणजे कोण असतं शेवटी? मालकच ना! तेव्हा घाबरायचे असेल, तर मालकांनी घाबरावे!

ते धीराचे बोल ऐकून आमच्या प्राणात प्राण आले.
पण मग एक शंका आली, मालक कशाला घाबरतील? त्यांनी ज्यांची पॅकेजे घेतली, त्यातील काही तर सत्ताधारी. सीबीआय चौकशी लावायची म्हटले, तरी लावणार कोण?... आणि आपण आपले उगाचच घाबरतो.

पण मग आणखी एक शंका मनात आली, की
मालकाने पॅकेज घेतले, तरी त्या बातम्या लिहिल्या त्या आपणच की. त्या पुरवण्या लावल्या त्या आपणच की. शेवटी आपला पगार होतो तो त्यातून निर्माण झालेल्या काळ्या पैशातूनच. तेव्हा त्या पापात तर आपणही सामील आहोत. आपण वाल्या कोळ्याच्या सौभाग्यवती व सुपुत्रांसारखे वागून कसे चालेल?

पण मग आणखी एक शंका मनात आली, की
मग गृहकर्जाचे हप्ते कसे फेडायचे?
मग मुलाचे शिक्षण कसे करायचे?
मग पत्नीस मल्टिप्लेक्सी कसे न्यायचे?

त्याकरीता नोकरी हवी.
पगाराचे चांगले प्याकेज हवे.

पत्रकारू म्हणतात हे प्याकेज हवे,
तेव्हा मालक म्हणतात, मग ते प्याकेज हवे!


भलीमोठी गोचीच की ही!
गोविंदराव, आमच्या या गोचीची चौकशी कोण करणार हो?

(Posted by बापू आत्रंगे, ३० ऑक्टो. २००९)

पत्रकार हसताहेत.
खोखो हसताहेत, खिखीखिखी हसताहेत, ढसाढसा हसताहेत.
काही गालातल्या गालात, ओठ दुमडून,
तोंडावर रुमाल धरून हसताहेत.
पण पत्रकार हसताहेत.

बोरिबंदरच्या फलाटावर गाडी पकडताना हसताहेत
सानपाड्याला हायवेवर बस धरताना हसताहेत
बेलापूरला कुंपणावरून उड्या मारताना हसताहेत
पत्रकार हसताहेत.

वेजबोर्डावरचे हसताहेत, कंत्राटावरचे हसताहेत,
पाचशेच्या व्हाऊचरवरचेसुद्धा दात कोरून हसताहेत.
उपसंपादक पानांच्या शिरा काढताना हसताहेत,
बातमीदार बातम्यांच्या पाट्या टाकताना हसताहेत,
काही पत्रकार तर कसले कसले सर्व्हेचे फॉर्म भरतानाही हसताहेत.
पत्रकार हसताहेत.

मालक चिंताग्रस्त झालेत.
शाखाशाखांच्या व्यवस्थापकांना फोन करताहेत,
काढून टाकायच्या लोकांची यादी करणे तूर्तास थांबवा व जाऊन पाहा,
पत्रकार हसताहेत.

संपादक काळजीने बैठका घेताहेत.
एक जाणते संपादक,
परिस्थिती गंभीर असून यावर ठोस उपाययोजना करणे आवश्यक आहे,
असे म्हणताहेत.
दुसरे विचारवंत संपादक खुर्चीचा हात घट्ट धरून,
ही लोकशाहीची गंभीर थट्टा असून, कामे कमी असल्यानेच पत्रकार हसत आहेत.
म्हणून त्यांच्या तीन फुल्यांमध्ये बांबू घातला पाहिजे,
असा लोकशाहीवादी विचार आपल्या डायरीत लिहित आहेत.

नेत्यांचे पीए त्यांच्या कानात सांगताहेत,
कार्यकर्ते आपापसात उगाचच कुजबुजताहेत,
फावले लोक फावल्या वेळात बातम्या चघळताहेत,
की पत्रकार हसताहेत.

वृत्तवाहिन्यांवर विश्लेषणे सुरु झालीत.
अँकर कोकलताहेत,
सूत्रसंचालक तीस सेकंदात बोला असे तज्ञांना सांगताहेत,
एकच क्लिप पुनःपुन्हा दाखवताहेत,
की पत्रकार हसताहेत.

कुणी म्हणतेय, दिवाळीच्या गिफ्टा मिळाल्याने पत्रकार हसताहेत.
कुणी म्हणतेय, बोनस मिळाल्याने हसताहेत.
कुणी म्हणतेय, अद्याप नोकरी टिकल्याने हसताहेत.
कुणी म्हणतेय, पॅकेज पत्रकारिता पाहून हसताहेत.
कुणी म्हणतेय, पॅकेज पत्रकारितेवरील टीका वाचून हसताहेत.

नेमके निदान कोणालाच करता येत नाहीये,
पण अफवा अशीही आहे, की
स्वतःचाच चेहरा पाहून पत्रकार हसताहेत.

काहीही असो,
पत्रकार स्वतःला हसताहेत
म्हटल्यावर
सगळे आरसे फोडलेच पाहिजेत...

स्वतःशी प्रामाणिक राहणे, म्हणजे भलतेच की विनोदी!

(Posted by बापू आत्रंगे, दि. २२ ऑक्टो. २००९)

वाचा -
तीन कोटींचा तमाशा : अग्रलेख, लोकसत्ता (२१ ऑक्टो.)
त्यांनी सूर्यदेखील बाजारात आणला..! - अजित अभ्यंकर , संजय दाभाडे, लोकसत्ता, २१ ऑक्टो.
चौथा स्तंभ विकला गेला आहे - अंकुश काकडे, लोकसत्ता, २१ ऑक्टो.