रात्र थोडी आणि सोंगे फार असे काहीसे आमचे झाले आहे.
म्हणजे अजून खूप म्हणजे खूपच कामे करावयाची आहेत.

पहिल्या छूट गरम कपड्यांची व्यवस्था करायची आहे. जुन्या स्वेटरास भोके पडली आहेत. हात आखूड झाले आहेत. तेव्हा नवे स्वेटर घेणे भागच आहे. खरे तर आमचे परममित्र जे की प्रवीणभाई टोकेकर (पक्षी - ब्रिटिश नंदी व संपादक, लोकप्रभा) यांच्यासारखे रोम्यांटिक जाकिटच हवे! त्याचा फायदा म्हणजे त्याला खिसे असतात. त्यामुळे पानपरागच्या पुड्या व सोडावयाच्या पुड्या ठेवण्याची सोय होते! किंतु मंदीत लोकरीची बंडीसुद्धा चालू शकेल.
कानटोपी घ्यावी का? पण नकोच. त्याने उगाच मनी वयस्करता दाटून येते. रा. रा. गोपाळराव पटवर्धन (पक्षी - सकाळचे जुनेजाणते अभिजात सल्लागार) हेसुद्धा कानटोपी वापरत नाहीत. तेव्हा आपली मफलर बरी. तिच्यावर जरा नक्षी वगैरे असेल तर उत्तम.
हाथरूण-पांघरूण, न गोठणारे तेल, दाढीची पाती, अमृतांजनाची बाटली, डायरी, बॉलपेनच्या नळ्या, दम्याचे औषध असे सटरफटर सामानही याद राखून घ्यावयास हवे. आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे एक ब्याग. ती अर्थातच उसनी आणायची. एकदा केतकरांकडे फेरी मारावयास हवी.

आता तुम्ही मटातले असाल, तर विचाराल, की बापू कोठे वसईतल्या रिसॉर्टवर निघालात की काय?
सकाळमधले असाल, तर विचाराल, की बापू, पुन्हा सीटीसी की काय?
आणि पत्रकारुनारूतले नसाल, तर मनी म्हणाल, की बरोबर आहे! सरकारने पत्रकारांचे दौरे पुन्हा सुरु करण्याची घोषणा केल्याबरोबर बापू लागले तयारीला!!

परंतु वाचकांतील सभ्य स्त्री, पुरुष आणि अन्य हो, दौराधिराज विजयराव नाईकांची (हल्लीचा पत्ता - लॉसेंजलिस, यूएसे) शप्पथ घेऊन सांगतो, तसे काहीही नसून, महाबळेश्वर येथे होणा-या साहित्य संमेलनास (काही चावट लोक यास साहित्य हनिमून म्हणतात!) आपखुशीने व स्वखर्चाने जाण्याचे आम्ही योजले आहे. सध्या त्याचीच तद्दन तयारी सुरु आहे.

आता तुम्ही पुसाल, की साहित्याचा आणि तुमचा संबंध काय?
अरे व्वा! साहित्याशी संबंध असण्याचा येथे संबंधच काय?
आमचे विजयकुमार बांदल (पक्षी - ज्येष्ठ गुन्हेवार्ताहर, निवृत्त.) पत्रकारसंघात गुन्हेवार्तांकनाची शाळा चालवतात. उद्या या न्यायाने तुम्ही त्यांना विचाराल, की तुमचा आणि गुन्ह्यांचा संबंध काय? (वृत्तपत्रांना कृषिउत्पन्न बाजारपेठेतील बाजारभाव पाठविण्याची पत्रकारिता ते करतात, यास तुम्ही गुन्हा म्हणणार असाल, तर मात्र प्रश्नच मिटला!!)
मुळात साहित्य संमेलनास जाण्याकरीता साहित्याशी संबंध असणे यांसारख्या अर्हतांची तंतोतंत आवश्यकता असते, असे काही आमचे मत नाही. दुसरी गोष्ट म्हणजे, मराठी शारदेच्या दरबारातील एक रसिक वाचक म्हणून आम्ही महाबळेश्वरी साहित्येश्वरांना भेटण्यासाठी जाणार आहोत!

होय आम्ही हे अभिमानाने सांगतो, की आम्ही मराठी साहित्याचे रसिक वाचक आहोत!
नुसते वाचकच नाही, तर आम्ही सांस्कृतिक पत्रकारही आहोत.
अत्रे कट्ट्यावरील भाषणापासून नक्षत्रांचे देणेपर्यंतच्या कार्यक्रमांचे वृत्तांकन करणे, कोणी निवर्तले की अन्य साहित्यिकांच्या प्रतिक्रिया घेणे, कुणास पारितोषिक वा पुरस्कार प्राप्त झाला, की त्यांच्या पुस्तके व पुरस्कारांची यादी तयार करून छापण्यास देणे म्हणजे जी एकूण मराठी सांस्कृतिक पत्रकारिता(!!), ती आम्ही इमाने-इतबारे केली आहे. झालेच तर दिवाळी अंकांचा परिचय, पुस्तक परिक्षण अशी महत्त्वपूर्ण साहित्यिक कामेही आम्ही केली आहेत. (यासंदर्भात तुम्ही नीलाताई उपाध्ये (पक्षी - ज्येष्ठ सांस्कृतिक प्रतिनिधी, मटा, निवृत्त.) यांची अक्षरसाक्ष काढू शकता. त्या आम्हांस ओळखतात. एका पत्रकारपरिषदेत आम्ही दोघांनी मिळून एकाच प्लेटीतले बटाट्याचे वेफर संपविले होते!!)

वाचनाचे म्हणाल, तर आमचे वाचन प्रचंड आहे. वृत्तपत्रांत साहित्यविषयक जेजे येते तेते आम्ही नेमाने वाचतो.
म्हणजे बघा, लोकसत्तेच्या लोकरंगातला एक पानी साहित्यरंग आम्ही वाचतो. त्यायोगे आम्हांस एका पुस्तकाचा परिचय होतो. एका पुस्तकाच्या ब्लर्बवरील मजकूर समजतो.
सकाळच्या सप्तरंगातला एक पानी साहित्यरंग आम्ही वाचतो. त्यायोगे आम्हांस सात-आठ पुस्तकांचा एकसमयावच्छेदेकरून परिचय होतो. एका पुस्तकास १७० शब्द (अक्षरी एकशे सत्तर फक्त. चुभूद्याघ्या.) म्हणजे साहित्याचा केवढा मोठा गौरव तो!
प्रहारमधले शेवटचे पान आम्ही वाचतो. त्या मध्यंतरातला इंग्रेजी बुकमार्क तर आम्हांस थेट वैश्विक साहित्याशी नेऊन धादांत भिडवतो.
मटा, सामना, लोकमत यांतून दर ऐतवारी आम्हांस अशीच भरगच्च साहित्यमेजवानी मिळते.
तुम्हांस सांगतो, आमची वृत्तपत्रे ही जी साप्ताहिक भरगच्च साहित्यसेवा करीत असतात, ती पाहून कधी कधी आमचा कंठ दाटून येतो! साहित्यशारदेचा हा एक पानी पत्रीयदरबार म्हणजे महाराष्ट्रीय साहित्यपरंपरेच्या शिरपेचातील लखलखते सुवर्णपत्रच आहे!!

हे पाहून आम्हांस पुर्वीच्या मैफलची, साहित्यमेट्रोची अजिबात याद येत नाही. मैफल तर केव्हाच उठून गेली. उरला तो सबगोलंकारी संवाद. साहित्यमेट्रोचेही तेच. पूर्वी डॉक्टरसाहेबांनी (पक्षी - डॉ. अरुण टिकेकर, ज्येष्ठ संपादक, निवृत्त) सकाळमध्ये असताना ही साहित्यिक पुरवणी सुरु केली होती. काही दिवसांनी डॉक्टरसाहेब सकाळमधून गेले. मग ती पुरवणीही निवर्तली. पण पुरवण्या गेल्या म्हणून काय झाले, साहित्याप्रती वृत्तपत्रांची जी समग्र जबाबदारी आहे ती तर कायमच आहे!!
या जबाबदारीच्या जाणीवनेच आम्ही साहित्यसंमेलनाला जाणार आहोत.

तेथे यंदा थंडी असेल, पण तरीही दोन-तीन दिवस मस्त साहित्यिकटैमपास होणार हे नक्की!!
शिवाय सिद्धेश्वराच्या जत्रेप्रमाणेच या जत्रेच्या बातम्या दिल्या,
की साहित्यिक जबाबदारी पार पडल्याचे समाधानही मिळेल.
वृत्तपत्रांस आणखी काय हवे असते?

(Posted by बापू आत्रंगे, दि. १८ जाने. २००९)